Glucose (bloedsuiker)

Wat is glucose?

Glucose is een eenvoudige suiker die je lichaam gebruikt als primaire energiebron. Elke cel, van hersenen tot spieren, heeft glucose nodig om te functioneren. Je lichaam haalt glucose uit de koolhydraten in je voeding: brood, fruit, groenten en zuivelproducten leveren allemaal een bijdrage.

Na een maaltijd stijgt de glucoseconcentratie in het bloed. De alvleesklier reageert hierop door insuline aan te maken. Insuline werkt als een sleutel: het opent de cellen zodat glucose naar binnen kan stromen en omgezet wordt in energie. Wat er niet direct verbruikt wordt, slaat het lichaam op als glycogeen in de lever en spieren.

De glucosewaarde in het bloed wordt uitgedrukt in mmol/L, wat staat voor millimol per liter. Een gezonde nuchtere waarde ligt doorgaans tussen de 4,0 en 6,0 mmol/L.

Wat meet een glucosebepaling?

Een bloedtest voor glucose geeft een momentopname van de suikerconcentratie in je bloed op het moment van afname. Meestal wordt de test nuchter uitgevoerd, dat wil zeggen na minimaal acht uur zonder eten of drinken (water uitgezonderd). Zo is de uitslag niet beïnvloed door een recente maaltijd en is de waarde goed vergelijkbaar met de referentiewaarden.

De test geeft inzicht in hoe je lichaam omgaat met bloedsuikerregulatie. Bij een eenmalig verhoogde waarde wordt de meting in de regel op een andere dag herhaald om een betrouwbare uitslag te verkrijgen. Naast de nuchtere glucosemeting bestaat er ook de glucosetolerantietest, waarbij je een suikerdrank drinkt en daarna meerdere keren bloed wordt afgenomen.

Wat betekenen afwijkende waarden?

Te hoge glucosewaarden

Een nuchtere glucosewaarde van 7,0 mmol/L of hoger, gemeten op twee afzonderlijke momenten, kan duiden op diabetes mellitus. Bij diabetes is de insulineproductie onvoldoende of reageert het lichaam er slecht op, waardoor glucose zich ophoopt in het bloed in plaats van de cellen in te stromen.

Naast diabetes kunnen ook andere factoren de glucosewaarde verhogen. Ernstige infecties, een hartaanval of aandoeningen van de bijnier of hypofyse kunnen het energiemetabolisme ontregelen en tijdelijk een verhoogde bloedsuiker veroorzaken. Ook bepaalde geneesmiddelen, zoals corticosteroïden, en aandoeningen van de alvleesklier of lever kunnen een rol spelen.

Klachten die kunnen passen bij een te hoge bloedsuiker zijn onder meer: aanhoudende dorst, frequent moeten plassen, ongewenst gewichtsverlies, vermoeidheid, wazig zien, tintelingen in handen of voeten en wonden die moeilijk genezen.

Te lage glucosewaarden

Een waarde onder de 4,0 mmol/L wordt beschouwd als te laag. Dit komt bij gezonde mensen zelden voor, maar kan optreden bij langdurig vasten of een sterk caloriearm dieet. Bij mensen met diabetes ontstaat een lage bloedsuiker soms wanneer ze meer bloedsuikerverlagende medicatie hebben gebruikt dan nodig, of wanneer ze lichamelijk actief zijn geweest zonder voldoende te eten.

Klachten bij een te lage glucosewaarde kunnen zijn: duizeligheid, trillen, hoofdpijn, hongergevoel, verwarring, een snelle hartslag of, in ernstige gevallen, flauwvallen. Het lichaam geeft dit snel aan omdat de hersenen sterk afhankelijk zijn van een constante aanvoer van glucose.

Wanneer is meten zinvol?

Een glucosemeting is zinvol als je klachten hebt die kunnen passen bij een verstoorde bloedsuikerregulatie. Maar ook zonder klachten kan meten nuttig zijn als je meerdere risicofactoren hebt voor het ontwikkelen van type 2 diabetes.

Factoren die het risico verhogen zijn: overgewicht, weinig lichaamsbeweging, een leeftijd boven de 45 jaar, een familiegeschiedenis van diabetes, hoge bloeddruk of een eerder doorgemaakt hart- of vaatprobleem. Ook vrouwen die tijdens een eerdere zwangerschap zwangerschapsdiabetes hebben gehad, lopen een verhoogd risico.

Tijdens de zwangerschap wordt een glucosebelastingstest aanbevolen rond week 28 tot 29. Dit is de periode waarin zwangerschapsdiabetes het vaakst optreedt. Vroegtijdige opsporing is belangrijk, omdat een hoge bloedsuiker tijdens de zwangerschap risico's met zich meebrengt voor zowel moeder als kind.

Regelmatig je glucosewaarde laten bepalen geeft je inzicht in je metabole gezondheid en biedt de mogelijkheid om tijdig actie te ondernemen als de waarden buiten het normale bereik vallen.