HbA1c

Wat is HbA1c?

HbA1c staat voor geglycosyleerd hemoglobine. Hemoglobine is het eiwit in rode bloedcellen dat zuurstof door het lichaam transporteert. Wanneer er glucose in het bloed aanwezig is, bindt een deel daarvan zich aan dit hemoglobine. Die binding heet glycosylering, en het resultaat is HbA1c.

Omdat rode bloedcellen gemiddeld zo'n drie maanden leven, weerspiegelt de HbA1c-waarde de bloedsuikerspiegel over die gehele periode. Dat maakt het een stuk betrouwbaarder dan een eenmalige nuchtere glucosemeting, die slechts een momentopname geeft. Een hogere HbA1c-waarde betekent dat er over de afgelopen maanden gemiddeld meer glucose in het bloed aanwezig was.

De uitkomst wordt uitgedrukt in millimol per mol (mmol/mol) of soms als percentage. Uw arts of laboratorium geeft aan welke referentiewaarden gelden en wat uw persoonlijke uitslag betekent.

Waarvoor wordt HbA1c gemeten?

HbA1c wordt om verschillende redenen aangevraagd. De meest voorkomende is het vaststellen of uitsluiten van diabetes mellitus type 2. Bij twijfel combineert een arts deze meting doorgaans met andere bloedonderzoeken, zoals een nuchtere glucosebepaling.

Bij mensen die al de diagnose diabetes hebben gekregen, dient HbA1c als een regelmatige graadmeter voor de kwaliteit van de bloedsuikerinstelling. Een goed ingestelde bloedsuiker vermindert het risico op schade aan bloedvaten, zenuwen en organen. Wanneer de waarde te hoog blijft, kan de behandelend arts de medicatie aanpassen, een ander middel voorschrijven of leefstijladviezen herzien.

Daarnaast is de test zinvol voor mensen met een verhoogd risico op diabetes, bijvoorbeeld bij overgewicht, een positieve familiegeschiedenis of eerder vastgesteld prediabetes. Vroegtijdige signalering biedt de kans om met leefstijlveranderingen verdere verslechtering te vertragen of te voorkomen.

Wat betekenen afwijkende waarden?

Verhoogde HbA1c-waarde

Een te hoge uitslag suggereert dat de bloedsuikerspiegel de afgelopen maanden structureel te hoog was. Mogelijke oorzaken zijn een onregelmatig eetpatroon, onvoldoende beweging, niet of verkeerd gebruik van voorgeschreven medicatie, of een onderliggende aandoening die de bloedsuikerregulatie verstoort.

Een langdurig verhoogde bloedsuiker vergroot het risico op ernstige complicaties. Denk aan schade aan de kleine bloedvaten van de nieren en ogen, een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, en aantasting van de zenuwen. Juist daarom is het zo belangrijk om de HbA1c-waarde binnen het streefbereik te houden dat uw arts met u heeft afgesproken.

Lage of normale HbA1c-waarde

Een waarde binnen het normale bereik duidt op een evenwichtige bloedsuikerhuishouding. Dit kan het gevolg zijn van een gezonde leefstijl met regelmatige maaltijden, voldoende beweging en een uitgebalanceerd voedingspatroon. Bij mensen die medicatie gebruiken, geeft een goede uitslag aan dat de behandeling aanslaat.

Een bijzonder lage waarde bij iemand die bloedsuikerverlagende middelen gebruikt kan in sommige gevallen juist wijzen op een te lage bloedsuiker, ook wel hypoglykemie genoemd. Dat is iets om altijd met uw arts te bespreken.

Symptomen die op een verstoorde bloedsuiker kunnen wijzen

Het lichaam geeft soms duidelijke signalen wanneer de bloedsuikerspiegel structureel te hoog is. Overmatige dorst en een verhoogde urineproductie zijn klassieke klachten. Het lichaam probeert via de nieren overtollige glucose af te voeren, wat vochtverlies veroorzaakt en het dorstgevoel versterkt.

Verder kunnen vermoeidheid, aanhoudend hongergevoel ondanks voldoende eten, een droge mond en een droge of schilferige huid optreden. Sommige mensen merken ook dat kleine wondjes trager genezen of dat ze vaker last krijgen van infecties aan de huid, nagels of urinewegen. Dit komt doordat een hoge bloedsuiker de afweer van het lichaam verzwakt.

Wazig zicht of veranderingen in het gezichtsveld kunnen eveneens een aanwijzing zijn. Het oog is gevoelig voor schommelende bloedsuikerspiegels. Wanneer u een of meer van deze klachten herkent, is het verstandig om een arts te raadplegen voor nader onderzoek.

Wanneer laat je HbA1c meten?

Er is geen vaste leeftijdsgrens of aanleiding nodig om uw HbA1c te laten bepalen. Mensen met diabetes laten de meting doorgaans elke drie tot zes maanden uitvoeren, afhankelijk van de stabiliteit van hun bloedsuiker en de afspraken met hun behandelaar.

Heeft u nog geen diabetes maar twijfelt u of uw bloedsuiker in orde is? Dan kan een eenmalige meting al veel duidelijkheid geven. Zeker bij klachten als aanhoudende vermoeidheid, onverklaarbaar gewichtsverlies of overmatige dorst is het zinvol om uw HbA1c te controleren. Via Zample kunt u dit eenvoudig en snel laten testen, zonder dat u daarvoor eerst naar een huisarts hoeft.