LDL-cholesterol

Wat is LDL-cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die het lichaam nodig heeft voor tal van processen, van de opbouw van cellen tot de aanmaak van hormonen. Maar cholesterol lost niet op in bloed. Daarom verpakt het lichaam cholesterol in kleine transportdeeltjes, lipoproteïnen genaamd. LDL is zo'n deeltje. De afkorting staat voor 'low density lipoprotein', ofwel een lipoproteïne met een lage dichtheid.

De taak van LDL is het transporteren van cholesterol vanuit de lever naar de rest van het lichaam. Cellen beschikken over speciale LDL-receptoren waarmee ze deze deeltjes opnemen en het cholesterol verwerken voor eigen gebruik. Dat klinkt nuttig, en dat is het ook. Problemen ontstaan pas wanneer er te veel LDL in het bloed circuleert.

Wanneer het LDL-gehalte te hoog is in verhouding tot HDL, het zogenoemde 'goede' cholesterol, kunnen LDL-deeltjes zich ophopen in de wanden van bloedvaten. HDL-cholesterol heeft juist de functie om overtollig LDL op te ruimen en terug te brengen naar de lever, waar het wordt afgebroken. Een verstoorde balans tussen deze twee vormen vergroot de kans op aderverkalking, ook wel atherosclerose genoemd.

Waarvoor wordt LDL-cholesterol gemeten?

Het meten van LDL-cholesterol geeft artsen waardevolle informatie over de cardiovasculaire gezondheid van een patiënt. Het is een van de betrouwbaarste markers om in te schatten of iemand een verhoogd risico loopt op een hartinfarct of beroerte. Hoe hoger het LDL, hoe groter de kans dat er cholesterol wordt afgezet in de vaatwanden.

Daarnaast speelt de meting een rol bij de opsporing van familiaire hypercholesterolemie, afgekort als FH. Dit is een erfelijke aandoening waarbij het LDL-cholesterol van jongs af aan sterk verhoogd is. Vroege opsporing maakt het mogelijk om tijdig te behandelen en zo het risico op hart- en vaatziekten op jonge leeftijd te beperken.

Ook bij mensen die al behandeld worden voor een hoog cholesterol of een verhoogd hartrisico is regelmatige meting zinvol. Op basis van de uitslag kan een arts bepalen of de behandeling afdoende is of bijgesteld moet worden. Zo blijft de therapie gericht en effectief.

Wat betekenen afwijkende waarden?

Een verhoogd LDL-cholesterol heeft niet altijd één oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van leefstijl en erfelijke aanleg. Denk aan voeding met veel verzadigde vetten, weinig beweging of overgewicht. Bij ongeveer vijf procent van de mensen met een hoog cholesterol is er sprake van familiaire hypercholesterolemie, een uitgesproken erfelijke vorm waarbij dieet en leefstijl alleen onvoldoende effect hebben.

Naast erfelijkheid en leefstijl kunnen bepaalde aandoeningen het LDL-gehalte verhogen. Zo kan een verminderde werking van de schildklier, hypothyreoïdie, leiden tot hogere cholesterolwaarden. Ook nierziekten en bepaalde leverproblemen kunnen de LDL-spiegel beïnvloeden. Het is daarom belangrijk dat een arts afwijkende waarden altijd in de juiste context beoordeelt.

Een hoog LDL op zichzelf is al een aandachtspunt. In combinatie met een laag HDL is het risico op hart- en vaatziekten nog groter. De verhouding tussen beide waarden zegt soms meer dan de absolute getallen afzonderlijk.

Wanneer is het zinvol om LDL te laten meten?

Een LDL-meting is relevant voor een brede groep mensen. Wie hart- en vaatziekten in de familie heeft, of zelf al risicofactoren kent zoals hoge bloeddruk, diabetes of roken, heeft baat bij inzicht in zijn of haar cholesterolwaarden. Maar ook mensen zonder klachten kunnen profiteren van een meting als onderdeel van een bredere gezondheidscheck.

Jongeren met een familiegeschiedenis van vroege hart- en vaatziekten of bekende familiaire hypercholesterolemie verdienen bijzondere aandacht. Bij hen kan een vroege meting leiden tot tijdige behandeling en een aanzienlijke risicoreductie op de lange termijn.

Tot slot is periodieke meting zinvol voor mensen die al cholesterolverlagende medicatie gebruiken, zoals statines. Aan de hand van de uitslag kan worden beoordeeld of de behandeling het gewenste effect heeft en of aanpassing nodig is. Inzicht in je LDL is daarmee niet alleen een momentopname, maar een waardevol hulpmiddel bij het bewaken van je hartgezondheid over tijd.