SHBG

Wat is SHBG?

SHBG staat voor sekshormoonbindend globuline, een eiwit dat voornamelijk in de lever wordt aangemaakt en vervolgens in de bloedbaan wordt afgegeven. De taak van SHBG is het binden van geslachtshormonen, met name testosteron en oestradiol.

Van al het testosteron en oestradiol in je bloed is slechts een klein deel vrij en direct beschikbaar voor lichaamscellen. Het grootste deel is gebonden, ongeveer de helft aan SHBG en een groot deel aan albumine. Alleen het vrije, ongebonden hormoon en het losjes aan albumine gebonden deel kunnen weefsels binnendringen en hun werking uitoefenen. Hormoon dat vastzit aan SHBG is tijdelijk inactief.

Hoeveel SHBG er circuleert, bepaalt dus mede hoeveel testosteron of oestrogeen daadwerkelijk beschikbaar is voor je lichaam, los van de totale hoeveelheid die wordt gemeten.

Waarvoor wordt SHBG gemeten?

Een SHBG-test wordt zelden op zichzelf aangevraagd. Meestal wordt de waarde gecombineerd met een meting van totaal testosteron om de vrije en bio-beschikbare testosteron waarde te berekenen. Dit geeft een preciezer beeld dan het totaal testosteron alleen, zeker wanneer klachten en lab waarden niet met elkaar overeenkomen.

Bij vrouwen wordt SHBG regelmatig meegenomen bij onderzoek naar hormonale klachten zoals onregelmatige cycli, overbeharing (hirsutisme) of vermoeden van PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom). Bij mannen is de test relevant bij vermoeden van hypogonadisme, verminderd libido of onverklaarde vermoeidheid, waarbij een normale totale testosteronwaarde toch gepaard kan gaan met een tekort aan vrij, actief testosteron.

Ook bij de opvolging van schildklieraandoeningen, leverziekten of gewichtsschommelingen kan SHBG aanvullende informatie geven, omdat al deze factoren de waarde beïnvloeden.

Wat betekenen afwijkende waarden?

Te hoog SHBG

Een verhoogde SHBG-waarde zorgt ervoor dat een groter deel van je testosteron of oestradiol gebonden en dus inactief blijft, ook als de totale hoeveelheid hormoon normaal is. Mogelijke oorzaken van een verhoogd SHBG zijn:

• Een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie)
• Leverziekte, zoals levercirrose
• Gebruik van oestrogeen-bevattende medicatie, zoals de anticonceptiepil
• Zwangerschap
• Ondergewicht of een sterk beperkt dieet
• Het ouder worden, vooral bij mannen

Klachten bij een hoog SHBG kunnen lijken op die van een testosterontekort, zoals verminderd libido of vermoeidheid, ook wanneer het totale testosteron normaal wordt gemeten.

Te laag SHBG

Een verlaagde SHBG-waarde betekent dat er relatief meer vrij, actief hormoon in de bloedbaan circuleert. Mogelijke oorzaken zijn:

• Overgewicht of obesitas
• Insulineresistentie of diabetes type 2
• Een onderactieve schildklier (hypothyreoïdie)
• PCOS bij vrouwen
• Gebruik van androgenen of anabole steroïden
• Aandoeningen zoals het syndroom van Cushing of nefrotisch syndroom

Bij vrouwen met PCOS gaat een laag SHBG vaak samen met een relatief hoog vrij testosteron, wat kan bijdragen aan klachten als acne, overbeharing en onregelmatige menstruatie.

Wanneer is het zinvol om SHBG te laten meten?

Het laten meten van SHBG is vooral zinvol wanneer je klachten hebt die op een hormonale disbalans wijzen, terwijl eerdere bloedwaarden zoals totaal testosteron geen duidelijke verklaring geven. Denk aan aanhoudende vermoeidheid, verminderd libido, onregelmatige menstruatie of ongewenste haargroei.

Ook bij bestaande aandoeningen die de hormoonhuishouding beïnvloeden, zoals schildklierproblemen, leverziekte of PCOS, kan een SHBG-meting helpen om het volledige beeld te vervolledigen. Bij Zample kun je SHBG combineren met testosteron en andere hormonale markers, zodat een arts je waarden in de juiste context kan beoordelen.