Calcium

Wat is calcium?

Calcium is een mineraal dat in vrijwel elk celproces in je lichaam een rol speelt. Het is het meest bekende bouwsteen van botten en tanden, maar daarmee is de functie van calcium allerminst uitgespeeld. Het mineraal is ook onmisbaar voor de samentrekking van spieren, de geleiding van zenuwsignalen en de normale werking van het hart.

Je lichaam regelt de calciumspiegel in het bloed nauwkeurig. Daarvoor werkt het samen met de bijschildklieren, vitamine D en de nieren. Raakt die balans verstoord, dan kan de calciumwaarde te laag of te hoog worden, met merkbare gevolgen voor je gezondheid.

De aanbevolen dagelijkse inname verschilt per levensfase. Voor de meeste volwassenen geldt een richtlijn van ongeveer 800 milligram per dag. Zwangere en borstvoedende vrouwen hebben iets meer nodig, namelijk rond de 900 milligram per dag.

Waar zit calcium in je voeding?

Zuivelproducten zoals melk, kaas en yoghurt zijn de bekendste calciumbronnen. Maar ook donkergroene bladgroenten, noten en peulvruchten leveren een bijdrage aan je dagelijkse calciuminname. Voor mensen die geen zuivel gebruiken, bieden plantaardige melkalternatieven zoals haver-, soja- of amandelmelk uitkomst. Deze producten worden vaak verrijkt met calcium, zodat de inname ook zonder zuivel op peil blijft.

Het is goed om te weten dat niet alle calcium die je via voeding binnenkrijgt, ook daadwerkelijk door je lichaam wordt opgenomen. De opname hangt onder andere af van vitamine D. Zonder voldoende vitamine D kan je darmen calcium minder goed verwerken, ook al eet je er genoeg van.

Wat betekenen afwijkende calciumwaarden?

Te lage calciumwaarde

Een te laag calciumgehalte in het bloed heet hypocalciëmie. Dit kan zich uiten in spierkrampen, tintelingen in handen of voeten en een vermoeid gevoel. Bij een langdurig tekort lopen botten het risico brozer te worden. Dit proces, waarbij de botdichtheid afneemt, staat bekend als osteoporose en verhoogt het risico op botbreuken, met name bij ouderen.

Een lage calciumwaarde kan verschillende oorzaken hebben. Denk aan onvoldoende inname via voeding, een tekort aan vitamine D, of een verminderde werking van de bijschildklieren. Ook bepaalde maag- en darmaandoeningen kunnen de opname van calcium belemmeren.

Te hoge calciumwaarde

Een te hoog calciumgehalte heet hypercalciëmie. Dit kan optreden bij een overmatige inname van calciumsupplementen, zeker in combinatie met een hoge dosis vitamine D. Het lichaam kan dan meer calcium opslaan dan het kan verwerken of uitscheiden.

Hypercalciëmie kan leiden tot verkalking van weefsels in het lichaam, nierstenen en op termijn zelfs nierschade. Klachten die kunnen optreden zijn vermoeidheid, misselijkheid, veel dorst en een verminderde eetlust. Een verhoogde calciumwaarde kan ook duiden op een overactieve bijschildklier of, in sommige gevallen, op bepaalde vormen van kanker. Nader onderzoek door een arts is dan noodzakelijk.

Wanneer is het zinvol om calcium te laten meten?

Een bloedtest voor calcium geeft een betrouwbaar beeld van je calciumhuishouding. Het is verstandig om je calciumwaarde te laten controleren als je klachten hebt die kunnen wijzen op een verstoorde calciumbalans, zoals aanhoudende spierkrampen, botpijn of vermoeidheid zonder duidelijke oorzaak.

Mensen die een verhoogd risico lopen op osteoporose, zoals vrouwen na de overgang of mensen die langdurig weinig zuivel eten, kunnen baat hebben bij periodieke meting. Ook bij gebruik van hoge doseringen calciumsupplementen of vitamine D is het verstandig om de waarden in de gaten te houden.

Daarnaast meten artsen calcium regelmatig bij de beoordeling van nierfunctie, bijschildklieraandoeningen en algemene gezondheidschecks. Afwijkende waarden worden altijd bekeken in samenhang met andere bloedwaarden en jouw persoonlijke situatie. Bespreek uitkomsten altijd met een arts voordat je conclusies trekt of aanpassingen doet in je voeding of supplementgebruik.