Hemoglobine (Hb)

Wat is hemoglobine?

Hemoglobine is een eiwit dat zich in de rode bloedcellen bevindt. Het heeft één essentiële taak: zuurstof ophalen in de longen en afleveren bij de weefsels en organen die het nodig hebben. Tegelijkertijd neemt het koolstofdioxide mee terug naar de longen, zodat je het kunt uitademen.

Het eiwit wordt aangemaakt in het beenmerg. Voor een goede productie heeft je lichaam voldoende ijzer, foliumzuur en vitamine B12 nodig. Zonder deze bouwstoffen kunnen rode bloedcellen niet goed gevormd worden, wat uiteindelijk invloed heeft op hoeveel zuurstof je lichaam ontvangt.

Hemoglobinewaarden worden uitgedrukt in gram per deciliter bloed (g/dl) en zijn een vaste onderdeel van een standaard bloedonderzoek. Ze geven artsen snel inzicht in hoe goed het bloed zijn transportfunctie uitvoert.

Wat kan een verhoogde hemoglobinewaarde betekenen?

Een te hoge hemoglobinewaarde betekent dat er meer rode bloedcellen in het bloed circuleren dan verwacht. Dit klinkt misschien gunstig, maar een verhoogde waarde kan juist een signaal zijn dat er iets niet klopt.

Een veelvoorkomende oorzaak is uitdroging. Wanneer je te weinig vocht binnenkrijgt, wordt het bloed ingedikter en stijgt de concentratie van rode bloedcellen. Dit is doorgaans tijdelijk en lost op door voldoende te drinken. Maar soms ligt de oorzaak dieper.

Polycytemie is een aandoening waarbij het beenmerg structureel te veel rode bloedcellen produceert, wat leidt tot een blijvend verhoogde hemoglobinewaarde. Ook roken kan de aanmaak van rode bloedcellen stimuleren, omdat de lichaamscellen minder efficiënt zuurstof opnemen door de schadelijke stoffen in tabaksrook. Wonen op grote hoogte of het gebruik van bepaalde geneesmiddelen zoals erytropoëtine en testosteron kunnen eveneens bijdragen aan een hogere waarde.

Wat kan een verlaagde hemoglobinewaarde betekenen?

Een te lage hemoglobinewaarde wordt bloedarmoede genoemd, in medische termen: anemie. De rode bloedcellen zijn dan niet talrijk of krachtig genoeg om het lichaam van voldoende zuurstof te voorzien. Dit merkt iemand vaak aan lichamelijke klachten zoals vermoeidheid, kortademigheid en duizeligheid.

Er zijn verschillende oorzaken mogelijk. Een tekort aan ijzer, foliumzuur of vitamine B12 belemmert de productie van gezonde rode bloedcellen. Bij ijzertekort spreekt men van ijzergebreksanemie, de meest voorkomende vorm. Bloedverlies, bijvoorbeeld door een verwonding, een operatie of langdurig gebruik van ontstekingsremmers zoals aspirine, kan de hemoglobinewaarde eveneens doen dalen.

Chronische ziekten zoals nierinsufficiëntie of kanker kunnen de aanmaak van rode bloedcellen verstoren. Tijdens de zwangerschap neemt de behoefte aan rode bloedcellen toe voor de groeiende baby, wat het risico op bloedarmoede bij de moeder vergroot. In al deze gevallen is nader onderzoek nodig om de oorzaak te achterhalen en de juiste behandeling te starten.

Klachten bij een afwijkende waarde

Bloedarmoede kan zich op veel manieren uiten. Niet iedereen ervaart dezelfde klachten, en de ernst hangt af van hoe laag de hemoglobinewaarde is en hoe snel deze gedaald is.

• Vermoeidheid en algehele zwakte
• Kortademigheid, ook bij lichte inspanning
• Duizeligheid of licht in het hoofd voelen
• Hartkloppingen
• Hoofdpijn
• Onrustige benen, met name 's nachts
• Bleekheid van huid of slijmvliezen
• Flauwvallen

Ervaar je meerdere van deze klachten tegelijk? Bespreek dit dan met een arts. Bloedarmoede is behandelbaar, maar de aanpak verschilt per oorzaak. Een bloedtest geeft al snel duidelijkheid over of hemoglobine een rol speelt.

Wanneer is meten zinvol?

Hemoglobine laten meten is zinvol als je je langdurig moe voelt zonder duidelijke reden, als je last hebt van kortademigheid of duizeligheid, of als je een risicogroep behoort voor bloedarmoede. Denk aan zwangere vrouwen, mensen met een eenzijdig voedingspatroon of patiënten met een chronische aandoening.

Hemoglobine maakt deel uit van een volledig bloedbeeld, een overzichtelijk bloedonderzoek dat meerdere waarden van je rode en witte bloedcellen meet. Artsen gebruiken het ook om behandelingen te volgen, bijvoorbeeld bij chemotherapie of bij het bijsturen van een ijzersuppletie.

Via Zample kun je eenvoudig een bloedtest aanvragen die je hemoglobinewaarde meet, zodat je snel inzicht krijgt in hoe je bloed functioneert.