Leukocyten

Wat zijn leukocyten?

Leukocyten, beter bekend als witte bloedcellen, zijn de bewakers van uw immuunsysteem. Ze herkennen en bestrijden infecties, ruimen beschadigde cellen op en spelen een centrale rol bij ontstekingsreacties. Zonder goed functionerende leukocyten is het lichaam kwetsbaar voor allerlei aandoeningen.

Er bestaan vijf hoofdtypen leukocyten, elk met een eigen taak en een herkenbaar uiterlijk. Neutrofielen vormen de grootste groep en zijn de eerste verdedigers bij bacteriële infecties. Lymfocyten zijn essentieel voor de specifieke afweer en produceren onder andere antistoffen. Monocyten ruimen celresten en ziekteverwekkers op. Eosinofielen spelen een rol bij allergische reacties en parasitaire infecties, terwijl basofielen betrokken zijn bij ontstekingsprocessen.

De beoordeling van het uiterlijk van deze cellen, de zogenoemde morfologie, geeft artsen inzicht in hoe goed het afweersysteem functioneert en of er sprake is van een onderliggende aandoening.

Waarvoor wordt leukocytenmorfologie gemeten?

Geautomatiseerde bloedtellingen geven aan hoeveel leukocyten er in het bloed aanwezig zijn, maar vertellen niets over hoe die cellen eruitzien. Leukocytenmorfologie vult dit gat op. Een laboratoriumspecialist bekijkt een gekleurd bloeduitstrijkje onder de microscoop en beoordeelt de vorm, kern, het cytoplasma en eventuele bijzondere structuren van de cellen.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd wanneer bloedwaarden onverklaarbaar afwijken, bijvoorbeeld bij een te hoog of te laag aantal witte bloedcellen. Ook bij vermoeden van een hematologische aandoening, zoals leukemie of myelodysplastisch syndroom, is morfologische beoordeling onmisbaar. Verder kan het onderzoek uitkomst bieden bij het opsporen van de oorzaak van ernstige infecties of bij het beoordelen van bijwerkingen van medicijnen.

Bijzondere bevindingen die de specialist kan waarnemen zijn onder andere onrijpe cellen, veranderde korreligheid in neutrofielen of afwijkende lymfocyten. Elk van deze kenmerken heeft zijn eigen klinische betekenis.

Wat betekenen afwijkende bevindingen?

Een afwijkende morfologie kan op uiteenlopende aandoeningen wijzen. Hypersegmenteerde neutrofielen, cellen met zes of meer kernsegmenten, kunnen duiden op een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur. Toxische korreligheid en zogenoemde Döhle-lichaampjes in neutrofielen worden gezien bij ernstige infecties en sepsis.

Atypische lymfocyten zijn grote, reactieve cellen die regelmatig voorkomen bij virale infecties zoals mononucleosis. Blasten, grote onrijpe cellen met een hoge verhouding tussen kern en cytoplasma, kunnen wijzen op acute leukemie en vereisen altijd verdere diagnostiek. De Pelger-Huët-anomalie, waarbij neutrofielen te weinig kernsegmenten hebben, kan zowel erfelijk als door medicijngebruik worden veroorzaakt.

Vacuolen in het cytoplasma, kleine lege blaasjes in de cel, worden soms waargenomen bij sepsis of bij blootstelling aan giftige stoffen. Al deze bevindingen samen helpen de arts om een onderscheid te maken tussen een goedaardige reactieve verandering en een mogelijk kwaadaardige bloedaandoening.

Wanneer is het zinvol dit te laten meten?

Morfologisch onderzoek van leukocyten is geen standaard bloedtest die iedereen periodiek laat uitvoeren. Het is een gerichte diagnostische stap die wordt gezet wanneer er concrete vragen zijn over het functioneren of de verschijningsvorm van witte bloedcellen.

Overweeg dit onderzoek bij aanhoudende moeheid gecombineerd met een afwijkend bloedbeeld, bij onbegrepen koorts of terugkerende infecties, of wanneer een arts bij routinebloed een afwijking in het aantal leukocyten heeft gevonden. Ook bij mensen die medicijnen gebruiken die het beenmerg kunnen beïnvloeden, kan morfologische beoordeling relevante informatie opleveren.

Het onderzoek wordt altijd in samenhang met andere bloedwaarden geïnterpreteerd. De bevindingen geven de arts een rijker beeld dan getallen alleen, en vormen daarmee een waardevolle aanvulling op het reguliere bloedonderzoek bij het opsporen van bloed- en immuunziekten.